Het belang van de salderingsregeling

Introductie

Deze blog gaat over de salderingsregeling. De regeling zorgt ervoor dat overtollig opgewekte energie automatisch voor kostprijs wordt verkocht aan de energieleverancier. Tenminste, zolang je niet meer opwekt dan je in totaal verbruikt. Daarboven gaat de vergoeding naar beneden (het scheelt per leverancier hoeveel de vergoeding is). De salderingsregeling is in Nederland belangrijk, en een onderwerp dat de vorige blog’s zo nu en dan al hebben geraakt.

Zonder de regeling zien de voordelen van zonnepanelen er heel anders uit. Dit jaar is bekend geworden dat de salderingsregeling gelukkig van kracht blijft tot in ieder geval 2023. Het is nu nog onbekend wat vanaf 2023 gebeurt, maar een aantal opties zijn genoemd in een brief aan de tweede kamer. Gezien de terugverdientijd van zonnepanelen zal de regering regelmatig garanties moeten geven. In deze blog bespreken wij waarom de salderingsregeling zo belangrijk is voor de situatie in Nederland. In een toekomstige blog gaan wij in op de gevolgen van de mogelijke alternatieven vanaf 2023. Voor dat laatste wordt onder andere het Consultatiedocument kostenbevindingen SDE+ 2017 gebruikt dat is gepubliceerd door het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN).

Verdeling opbrengst over maanden van het jaar

In Nederland zijn grote verschillen in de opbrengst van zonnepanelen tussen de verschillende periodes van het jaar. Onderstaande grafiek van Milieu Centraal en Siderea laat de gemiddelde percentages opbrengst zien verspreid over een heel jaar. Deze getallen kunnen afwijken door jaarlijkse verschillen in zon en verschillen in zonnepanelen installaties. Het geeft echter goed de grote diversiteit weer in opbrengsten verdeeld over het jaar.

Verdeling opbrengst per maand

Off-grid in Nederland?

Met bovenstaande grafiek kunnen wij alvast een conclusie trekken. Het is in Nederland bijna niet mogelijk is om, met behulp van zonnepanelen, volledig (op het gebied van elektriciteit) off-grid te leven. Dat betekent dat het heel erg moeilijk wordt om een huis los te koppelen van het elektriciteitsnetwerk en de volledige energievoorziening te laten afhangen van zonnepanelen. Wij gaan in deze situatie uit van een stroomverbruik van 3500 kWh/jaar van een gemiddeld gezin. Daarmee zal in de wintermaanden zeker 350 kWh/maand verbruikt worden. Dat dit hoger is dan 3500kWh / 12 maanden komt doordat het stroomverbruik in de wintermaanden bijna altijd hoger ligt dan in de warme maanden. Let op dat 350 nog aan de lage kant is.

Om in december en januari bijvoorbeeld 350 kWh/maand op te leveren, is een zonnepanelen installatie nodig van wel 16000Wp. Dit is momenteel niet reëel voor een consument. Tevens heb je een flinke batterijinstallatie nodig om het stroom op te slaan voor later gebruik, wat extra kosten met zich meebrengt. Als laatste komt daar nog bij dat de wintermaanden vaak langere periodes kennen waarbij bijna niets wordt opgewekt. Al in al, off-grid is niet realistisch met het huidig verbruik van stroom van een gemiddeld huishouden.

Wat kan wel?

Buiten de directe wintermaanden is er veel mogelijk in Nederland. Het is best doenlijk vanaf ergens in maart t/m ergens in oktober je eigen stroom te kunnen opwekken. Hoewel, zonder salderingsregeling zijn ook daarvoor batterijen nodig. Tevens heb je een over-dimensionering van je installatie nodig, maar, mits je daarvoor wil betalen, kan het wel.

Veel reëler is een installatie aanschaffen dat is gedimensioneerd op het jaarlijkse verbruik. Dus als het huishouden gemiddeld 3500kWh verbruikt, dan ook een systeem die dit opbrengt. Zonder een salderingsregeling zou deze oplossing niet mogelijk zijn, want een systeem dat 3500kWh / jaar oplevert, levert alleen al in de maanden april t/m juli de helft van zijn jaarlijkse opbrengst op. Dat klinkt leuk, maar het is zeer onwaarschijnlijk dat een huishouden zulke hoeveelheden stroom gebruikt in de zomer, waardoor de overtollige energie niet benut wordt voor eigen gebruik, in de praktijk is dat vaak maar 20%. Ook de stroom die je in de wintermaanden opwekt wordt vaak niet direct verbruikt, in de praktijk rond de 35%-50%.

Voorbeeld

Met onderstaande tabel en grafiek probeer ik het wat inzichtelijker te maken. Hierin is een verbruik van 3500kWh verdeeld over 12 maanden (met wat variatie tussen de maanden). Als u de bovenste dikke zwarte lijn volgt, dan ziet u wat de energie doet van een doorsnee Nederlandse woning. Waar in de wintermaanden 200 kWh tekort is, is tussen april en juli iedere maand bijna 150 kWh teveel aan stroom.

 JANFEBMRTAPRMEIJUNJULAUGSEPOKTNOVDEC
Verbruik-308-308-300-292-275-275-275-275-283-292-308-308
Opwekking10517528042045545545538535024510570

Hieronder het tabel in een samengestelde grafiek.

In een situatie zoals nu, waar de salderingsregeling gebruikt wordt, is het niet erg dat er grote verschillen bestaan tussen de maanden. Netto staat er nul op de geleverde stroom. Alle tekorten worden gecompenseerd met het opgewekte maar ongebruikte stroom. En dit zonder ook maar een cent uit te geven aan batterijen. Dit is een reden dat in Nederland momenteel batterijen zoals die van Tesla totaal niet populair zijn.

Gevolgen volledig verdwijnen salderingsregeling

Nu de gevolgen als er geen salderingsregeling is. Energie dat direct wordt gebruikt is geen probleem, dat maakt geen verschil. Het verschil zit puur in energie dat niet direct wordt gebruikt. Simpel gezegd betekent het dat de stroom die teveel opgewekt is, niet vergoed wordt met de volledige stroomprijs (per 2017 ongeveer 0.20 cent). Echter, maar met alleen het leveringsdeel wat we hier (ter bevordering van overzichtelijkheid) op 0.06 cent zetten (in 2017 zit het er iets onder). De gevolgen zijn te lezen in onderstaande tabel, waarbij is uitgegaan dat maar een gedeelte van het stroom direct verbruikt wordt. Met de mogelijkheid te salderen is er een verschil van 0, en zonder salderen is er een verlies van 376 euro per jaar ten opzichte van de oude situatie. Dit jaar in jaar uit.

BEDRAGEN IN EURO'sJANFEBMRTAPRMEIJUNJULAUGSEPOKTNOVDECVERSCHIL
Met salderen-41-27-4263636362213-9-41-480
Zonder salderen-50-42-35-21-15-16-15-22-24-35-51-51-376

Dit heeft invloed op de terugverdientijd. Een zonnepanelen installatie die ongeveer 3500kWh/jaar oplevert (inclusief installeren) kost medio 2017 met aftrek van subsidies ongeveer €4000. Met salderen wordt ieder jaar €700 aan stroom opgewekt waardoor de terugverdientijd ongeveer 5 jaar en 8 maanden is. Wanneer er geen salderingsregeling is, wordt in plaats van €700 maar €324 per jaar vergoed. Dit verhoogt de terugverdientijd aanzienlijk naar ongeveer 12 jaar en 2 maanden. Een substantiële verhoging van 6 jaar en 7 maanden.

Gevolgen

Er zijn twee te verwachten gevolgen. Ten eerste dat batterijen veel populairder worden. Met batterijen afgestemd op de installatie kan de stroom die niet direct verbruikt wordt op een later moment ingezet worden. Bij een grote installatie zal het echter erg duur zijn voldoende batterijen te installeren. Verder kunnen de flinke overschotten in de zomermaanden niet bewaard worden voor de wintermaanden. Ook de winst met het installeren van batterijen is beperkt. Het is maar de vraag of batterijen goedkoop genoeg worden om dit ooit rendabel te maken in Nederland.

Ten tweede zullen mensen ervoor kiezen minder zonnepanelen op het dak te leggen. Het is heel goed mogelijk dat rekening wordt gehouden dat teveel opwekken weinig oplevert. Wij zouden ook in bovenstaande geval een installatie kunnen nemen die 2500kWh/jaar oplevert. Dit is voldoende om het huis van april t/m augustus volledig van energie te voorzien (mits batterijen zijn geïnstalleerd).

Een toekomst zonder gas

De negatieve gevolgen van het wegvallen van salderen zijn al flink. Echter, de Nederlandse overheid is actief aan het stimuleren af te stappen van gas. Dit betekent in veel gevallen dat wordt overgestapt naar warmtepompen die volledig op stroom werken. Met warmtepompen ziet het beeld er nog negatiever uit. Ten eerste omdat het stroomverbruik veel hoger is, dus een zonnepanelen installatie zal ook veel groter zijn. Ten tweede is in de wintermaanden het totale huishoudelijke stroomverbruik met een warmtepomp vele malen hoger dan in de zomermaanden. Gezien warmtepompen vooral in energiezuinige huizen gebruikt worden, kan dit wel een factor drie of meer verschil zijn! De gevolgen zijn groot genoeg om hier in een volgende blog uitgebreider op in te gaan.

Conclusie

De salderingsregeling is in Nederland een belangrijke regeling ter bevordering van de populariteit van zonnepanelen. Subsidies op aanschaf in de afgelopen jaren wisselden en waren niet betrouwbaar. Echter is salderen al langere tijd mogelijk en is er zekerheid dat de komende jaren de regeling nog blijft bestaan. De overheid doet er goed aan deze regeling niet zomaar af te schaffen, willen ze dat zonnepanelen populair blijven. Het wegvallen van de salderingsregeling kan bij installaties van enig formaat niet helemaal met batterijen worden opgelost.

Het verlies in de geschetste situatie valt niet mee. De volgende blog gaat over de combinatie van warmtepompen en zonnepanelen. Daarin toon ik aan dat, als de overheid op termijn van gas af wil, een salderingsregeling nog meer belang heeft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.